Białe noce

Była cudowna noc, taka noc, drogi czytelniku, jaka może być tylko wówczas, gdy jesteśmy młodzi.

Niech pani spojrzy na niebo, niech pani spojrzy! Jutro będzie śliczny dzień; jakie błękitne niebo, jaki księżyc!

A kobieta kochająca, ach, kochająca kobieta nawet usterki, nawet niegodziwości ukochanego człowieka wybaczy. On sam nie wynajdzie dla swych wykroczeń takich usprawiedliwień, jakie ona mu podsunie.

Jak jednak radość i szczęście czynią człowieka pięknym! Jak serce płonie miłością!

Niebo było takie gwiaździste, takie jasne, że spojrzawszy na nie, mimo woli trzeba było zapytać siebie : czy naprawdę pod takim niebem mogą żyć różni zagniewani i niezadowoleni ludzie?

Całe królestwo marzeń runęło w gruzy wkoło niego, runęło bez śladu, trzasku i hałasu, rozwiało się jak senna mara, i on nawet nie pamięta, o czym marzył.

Nowy sen – nowe szczęście! Nowa dawka subtelnej, rozkosznej trucizny!

Człowiek czuje, że ta niewyczerpana fantazja w końcu ulega zmęczeniu, wyczerpuje się dlatego, że się przecież dojrzewa, wyrasta ze swych dawnych ideałów, które rozsypują się w proch, w gruzy; a jeżeli nie ma innego życia, to trzeba je budować właśnie z tych gruzów. A tymczasem dusza prosi o coś innego, czego innego pragnie! I nadaremnie marzyciel grzebie jak w popiele w swych dawnych marzeniach, szukając choćby najmniejszej iskierki, żeby ją rozdmuchać, żeby rozpalonym na nowo ogniem ogrzać oziębłe serce, wskrzesić w nim znów to wszystko, co było dawniej takie miłe, co wzruszało duszę, co rozgrzewało krew, co wyciskało łzy z oczu i tak rozkosznie oszukiwało!

Mój Boże! Cała chwila rozkoszy! Czyż to mało choćby na całe życie człowiecze?

Bywają marzyciele, którzy obchodzą rocznice pojawienia się ich fantastycznych wizji.