Gargantua i Pantagruel

Epopeja fantastyczna powstała w latach 1532-1564. Pełny tytuł to "Życie Gargantui i Pantagruela". Tytułowi bohaterowie to olbrzymy, syn (Pantagruela) i ojciec (Gargantui). Powieść jest napisana językiem prostym, ludowym, niestroniącym od wulgaryzmów; jest parodią średniowiecznych schematów społecznych.

(...) z wielką gwałtownością rozprężając ramiona, zaczął ją obracać, kręcić, wywijać, nachylać, wyrtać, przewyrtać, kiwać, huśtać, hojdać, wiercić, kołować, wirować, zataczać, wytrząsać, potrząsać, przetrząsać, klepać, szturchać, podbijać, podrzucać, mordować, głaskać, klaskać, tulać, nosić, podnosić, unosić, przenosić, tarmosić, miętosić, deptać, chleptać, kołysać, potrącać, obchodzić, obtańczać, obniańczać, hodować, całować, klepać, szturchać...

François Rabelais

strona cytatu

Tak pośniadwszy należycie, szedł do kościoła, gdzie za nimi nieśli w dużym koszyku srogi brewiarz, pięknie oprawny, ważący – tak dla swej tłustości, jak dla zamków i pergaminów – mniej więcej jedenaście pudów i sześć funtów. Tam słuchał dwudziestu sześciu do trzydziestu mszy: przez ten czas przebywał jego kapelan opatulony jak dudek i z oddechem zionącym bardzo przyjemnie, a to dzięki obfitemu przepłukaniu gęby sokiem winnym. Z tym mamrotał swoje pacierze i różańce, a tak uważnie je przebierał, że ani ziarenko nie upadło na ziemię. Gdy wychodził z kościoła, przywożono mu, na wózku zaprzężonym w woły, jeszcze kupę różańców świętego Klaudiusza, każdy wielkości dobrej czaszki ludzkiej; za czym, przechadzając się po krużgankach i ogrodach klasztornych, odmawiał ich tyle, że zapędziłby w kąt szesnastu pustelników.

François Rabelais

strona cytatu

religijne, o religii antyreligijne o kulturze i sztuce

Opis: o obyczajach Gargantui.

Racja ostateczna tego jest, iż oni pożywają łajno całego świata, tj. grzechy i jako takich zećpiłajnów wypędza się ich do nor, to znaczy do opactw i klasztorów, które są oddzielone od politycznej kompanii (...). Mamroczą wielką moc litanii i psalmów, których w ząb nie rozumieją. Klepią swoje ojczenaszki, gęsto szpikowane zdrowaśkami, nie myśląc ani nie słysząc, co mówią. Owo, co nazywam kpinkami z Pana Boga, a nie modlitwą.

François Rabelais

strona cytatu

obserwacje religijne, o religii moralizatorskie, etyczne

Opis: Gargantua o tym, dlaczego mnichów się unika.

Nigdy nie stosuję się do godzin; godziny są zrobione dla człowieka, a nie człowiek dla godzin.

François Rabelais

strona cytatu

życiowe, o życiu radzące

Po francusku: Les heures sont faictez pour l'homme, & non l'homme pour les heures.

(Gargantua) chował się przed deszczem pod rynnę, kuł żelazo, kiedy wystygło, myślał o niebieskich migdałach, łowił ryby przed niewodem, mówił hop, zanim przeskoczył, mur przebijał głową, drapał się, gdzie go nie swędziało, budował domy na piasku, zaglądał w kuchni do garnków, łaskotał się, aby się pobudzić do śmiechu, podkuwał żabom nogi, sypał wróblom soli na pośladek, opasywał się siekierką, podpierał się workiem, studnie stawiał na piecu, wodę czerpał przetakiem, ryby łowił widłami, sarny strzelał makiem, psuł papier, bazgrał po pergaminie, rachował się bez gospodarza, chwytał dwie sroki za ogon, szukał wiatru po świecie, darowanemu koniowi zaglądał w zęby, pierdział wyżej niż dziura w zadku. Czekał aż mu pieczone gołąbki wpadną same do gąbki, troskał się o zeszłoroczny śnieg, szukał dziur na całym.

François Rabelais

strona cytatu

śmieszne życiowe, o życiu

Źródło: Księga I, rozdział XI. Opis: odwrócone przysłowia, którymi opisane są młode lata Gargantui. W polskim przekładzie Boya występuje 28 przysłów, oryginał zawiera 40.

Czyń, coć się podoba.

François Rabelais

strona cytatu

życiowe, o życiu radzące

Źródło: Księga I. Opis: jedyna reguła klasztoru Telemy.

Apetyt przychodzi w miarę jedzenia.

François Rabelais

strona cytatu

obserwacje kulinarne, o gotowaniu